Zaczerwieniona skóra – co może oznaczać i jak jej pomóc?

Zaczerwienienie skóry to jeden z najczęstszych objawów dermatologicznych. Może się pojawiać nagle, okresowo, być efektem konkretnych czynników lub sygnałem wskazującym, że coś dzieje się z barierą ochronną skóry. Może być objawem chorób dermatologicznych. Co więc może oznaczać zaczerwieniona skóra, jakie są najczęstsze przyczyny i rodzaje zaczerwienienia? Jak pomóc skórze poprzez odpowiednią pielęgnację?

Zaczerwieniona skóra – czym jest zaczerwienienie i kiedy mówimy o rumieniu?

Zaczerwienienie skóry to objaw, który może pojawiać się zarówno na twarzy, jak i na różnych obszarach skóry ciała. Najczęściej jest wynikiem reakcji naczyń krwionośnych lub odpowiedzi organizmu na działanie czynników drażniących. Choć zazwyczaj ma charakter przejściowy, nieraz może utrzymywać się przez dłuższy czas. Wówczas wysyła nam sygnał, że niektóre funkcje naszej skóry mogą być zaburzone lub może się w niej rozwijać stan zapalny.

Z pewnością niejednokrotnie spotkaliśmy się z określeniem „rumień”. Warto więc podkreślić, że nie każde zaczerwienienie skóry jest rumieniem, ale każdy rumień jest specyficznym rodzajem zaczerwienienia. Czym więc się od siebie różnią?

W dermatologii jako rumień określa się zaczerwienienie spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych znajdujących się w skórze. Po czym rozpoznać rumień? Zazwyczaj blednie pod wpływem ucisku zaczerwienionego miejsca. Dzieje się tak, ponieważ wówczas dochodzi do zmniejszenia przepływu krwi w danym miejscu.

Rumień może pojawiać się w sposób bardzo naturalny, na przykład podczas wysiłku fizycznego, pod wpływem wysokiej temperatury lub silnych emocji. Warto pamiętać, że może również towarzyszyć różnym schorzeniom dermatologicznym.

Nie każde zaczerwienienie skóry jest związane wyłącznie z rozszerzeniem naczyń krwionośnych. Czerwona skóra może być także konsekwencją przesuszenia, uszkodzenia naturalnej bariery ochronnej, podrażnienia, reakcji alergicznej lub toczącego się stanu zapalnego. W takich przypadkach zaczerwienieniu często towarzyszą dodatkowe objawy- najczęściej swędzenie, pieczenie, uczucie ściągnięcia, szorstkość, a nawet łuszczenie.

Gdzie najczęściej występuje zaczerwienienie skóry?

Zaczerwienienie może występować na różnych obszarach skóry ciała.
Na twarzy najczęściej pojawia się na:
- policzkach,
- nosie,
- brodzie.

Na ciele najczęściej możemy zaobserwować zaczerwienienie skóry na:
- szyi,
- dekolcie,
- dłoniach,
- przedramionach,
- nogach,
- miejscach zgięć kończyn,
- miejscach tarcia skóry i odzieży.

Zaczerwieniona skóra – najczęstsze przyczyny

Przyczyny zaczerwienienia skóry mogą być bardzo różne. Może pojawić się nagle i tak samo szybko zniknąć. Może również utrzymywać się dłużej. Może być jedynym niepokojącym nas objawem skórnym, a mogą mu towarzyszyć inne objawy takie, jak np. świąd, pieczenie, suchość i szorstkość skóry, tkliwość skóry, zwiększona temperatura skóry w miejscu zaczerwienienia, łuszczenie się zaczerwienionej skóry.

Jakie są najczęstsze przyczyny zaczerwienienia się skóry?

• Czynniki atmosferyczne
  Nasza skóra każdego dnia narażona jest na działanie zmiennych warunków środowiskowych. Mróz, wiatr, intensywne promieniowanie słoneczne, nagłe zmiany lub różnice temperatur mogą prowadzić do rozszerzenia naczyń krwionośnych i pojawienia się zaczerwienienia.
  
  Szczególnie podatna na takie reakcje jest skóra cienka, wrażliwa, reaktywna, sucha oraz naczyniowa.
• Nieodpowiednia pielęgnacja
  Pod hasłem nieodpowiedniej pielęgnacji skóry kryje się mnóstwo aspektów. Do tych, które najczęściej przyczyniają się do pojawienia się zaczerwienienia skóry należą między innymi:
  - produkty pielęgnacyjne zawierające silnie działające składniki aktywne lub substancje drażniące,
  - nieodpowiednie oczyszczanie skóry,
  - niewłaściwy dobór składników aktywnych do indywidualnych potrzeb naszej skóry,
  - stosowanie zbyt wysokich stężeń niektórych składników aktywnych (np. kwasów lub retinoidów),
  - nieumiejętne wprowadzanie do pielęgnacji składników aktywnych (np. retinoidów),
  - zbyt częste lub zbyt agresywne złuszczanie martwych komórek naskórka.
  
  Co ciekawe, zaczerwienienie skóry jest często jednym z pierwszych sygnałów, że nasza naturalna bariera ochronna skóry może być naruszona lub osłabiona. Wówczas może reagować zaczerwienieniem nawet na dotychczas dobrze tolerowane produkty pielęgnacyjne.
• Promieniowanie UV
  Nadmierna ekspozycja skóry na słońce bez odpowiedniego jej zabezpieczenia jest jedną z najczęstszych przyczyn przejściowego zaczerwienienia skóry. Promieniowanie UV wywołuje reakcję zapalną, która może objawiać się rumieniem, uczuciem gorąca oraz zwiększoną wrażliwością skóry. Może również oznaczać oparzenie słoneczne.
  
  Istotne jest również to, że działanie promieni UV może również naruszyć barierę hydrolipidową skóry, mocno ją przesuszyć, podrażnić, co również będzie się objawiać zaczerwienieniem, któremu będzie towarzyszyć suchość, uczucie ściągnięcia skóry.
• Reakcje alergiczne
  Zaczerwienienie skóry może również być reakcją alergiczną na kontakt skóry z alergenem. Często zaczerwienieniu towarzyszą wówczas świąd, pieczenie, przesuszenie i wysypka. Jeśli nigdy nie mieliśmy stwierdzonej alergii skórnej, warto wówczas zaobserwować po kontakcie z jaką substancją nasza skóra zareagowała tymi objawami.
  
  Aby mieć pewność, że dana reakcja skóry rzeczywiście może oznaczać alergię, należy udać się do dermatologa i poddać się dalszej diagnostyce pod kątem potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy alergii.

• Podrażnienia Zaczerwienienie jest również jednym z objawów podrażnienia skóry. Podrażniona skóra to taka, w której nastąpiło uszkodzenie bariery ochronnej naskórka, w związku z czym skóra nadmiernie reaguje na różnego rodzaju bodźce- między innymi zaczerwienieniem. Może mu również towarzyszyć pieczenie, świąd, szorstkość i nadmierna suchość skóry, a nawet jej łuszczenie.
• Stres Silne emocje, w tym również stres, powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, czego efektem jest charakterystyczne zaczerwienienie się skóry twarzy, szyi lub dekoltu. Możemy to zaobserwować nawet w momencie silnego zawstydzenia lub złości. Dodatkowo przewlekły stres wiąże się z wyrzutami kortyzolu, czyli tak zwanego hormonu stresu. Ten z kolei osłabia barierę ochronną skóry i znacznie zwiększa ryzyko podrażnień.
• Wysiłek fizyczny Podczas aktywności fizycznej wzrasta temperatura ciała oraz przepływ krwi, co może skutkować przejściowym zaczerwienieniem twarzy i ciała. Jest to naturalna reakcja organizmu związana z procesem termoregulacji.
• Gorące napoje lub potrawy Niektórzy obserwują miejscowe zaczerwienienie skóry po zjedzeniu lub spożyciu gorących potraw bądź napojów. To efekt chwilowego rozszerzenia się naczyń krwionośnych- wówczas mamy do czynienia z rumieniem.

Zaczerwieniona skóra a cera naczynkowa

Jednym ze szczególnych rodzajów zaczerwienienia skóry jest to, które wiąże się z cerą naczyniową. To rodzaj skóry, który charakteryzuje się zwiększoną wrażliwością naczyń krwionośnych na działanie czynników zewnętrznych i wewnętrznych.

U osób posiadających cerę naczynkową często obserwuje się zaczerwienienia skóry pojawiające się pod wpływem takich czynników, jak między innymi:

• nagłe zmiany temperatury,
• silny wiatr i mróz,
• promieniowanie UV,
• silny stres,
• wysiłek fizyczny,
• spożycie gorących napojów i ostrych przypraw.

Początkowo rumień pojawiający się u osoby ze skórą naczynkową ma charakter przejściowy. Z czasem jednak może utrwalać się i prowadzić do pojawienia się rozszerzonych naczynek, określanych jako teleangiektazje.

Zaczerwienienia najczęściej znajdują się na policzkach, nosie, brodzie oraz środkowej części twarzy. Może im towarzyszyć uczucie pieczenia, nadmierna reaktywność na kosmetyki oraz zwiększona wrażliwość na warunki atmosferyczne.

W pielęgnacji skóry naczynkowej szczególne znaczenie ma wzmacnianie bariery ochronnej oraz codzienna ochrona przeciwsłoneczna.

Zaczerwienienie skóry a dermatozy

Należy również wspomnieć o tym, że zaczerwienienie skóry twarzy lub ciała może być także objawem dermatoz, czyli chorób oraz schorzeń dermatologicznych. Najczęściej są to zaczerwienienia, które utrzymują się dłuższy czas i towarzyszą im dodatkowe objawy wywołujące silny dyskomfort. Do najczęściej występujących dermatoz, którym towarzyszą zaczerwienienia należą między innymi:

• Atopowe zapalenie skóry (AZS)
  Atopowe Zapalenie Skóry to choroba związana z zaburzeniem funkcjonowania bariery ochronnej skóry oraz przewlekłym stanem zapalnym.
  
  Oprócz zaczerwienienia możemy zaobserwować:
  - dużą suchość,
  - szorstkość skóry,
  - swędzenie,
  - zwiększoną podatność na podrażnienia,
  - pękanie i łuszczenie się skóry.

Zmiany najczęściej pojawiają się na zgięciach łokci i kolan, na twarzy, szyi oraz na dłoniach.

• Trądzik różowaty
  Jednym z najczęstszych schorzeń związanych z przewlekłym zaczerwienieniem twarzy jest trądzik różowaty. Choroba ta najczęściej rozwija się u osób dorosłych, najczęściej po 30. roku życia, i dotyczy głównie centralnej części twarzy.
  
  Oprócz zaczerwienienia możemy zaobserwować również:
  - uwidocznienie się naczynek,
  - grudki,
  - krostki,
  - uczucie pieczenia.

Rumień, który pojawia się na skórze twarzy gwałtownie reaguje na takie czynniki, jak między innymi nagłe zmiany temperatury, ekspozycja na słońce, spożywanie ostrych potraw, spożywanie alkoholu lub stosowanie produktów zawierających duże ilości alkoholu w formułach, stres.

• Łuszczyca
  Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, której charakterystycznym objawem są czerwone, wyraźnie odgraniczone zaczerwienienia skóry pokryte srebrzystymi łuskami. Oprócz zaczerwienienia możemy zaobserwować takie objawy, jak:
  - pieczenie lub swędzenie,
  - pojawienie się srebrnych blaszek skóry, które po zdrapaniu sprawiają, ze zmiana staje się biała,
  - silne łuszczenie się skóry,
  - pękanie.
  
  Zmiany łuszczycowe najczęściej możemy zaobserwować na łokciach, skórze głowy, w dolnej części pleców, w okolicy kolan.
• Łojotokowe Zapalenie Skóry
  Łojotokowe Zapalenie Skóry (ŁZS) to schorzenie związane z nadmierną aktywnością gruczołów łojowych oraz reakcją zapalną skóry. Oprócz zaczerwienienia możemy zaobserwować takie objawy, jak między innymi:
  - uporczywe swędzenie,
  - łuszczenie się skóry,
  - pojawienie się tłustych, białych lub żółtych łusek skóry.
  
  Zmiany te najczęściej pojawiają się wokół nosa, na czole, brwiach, skórze głowy, na klatce piersiowej, w fałdach skóry ciała oraz za uszami.
• Kontaktowe zapalenie skóry
  Kontaktowe zapalenie skóry rozwija się na skutek kontaktu skóry z substancją drażniącą lub uczulającą. Do najczęstszych substancji drażniących należą produkty kosmetyczne, detergenty, środki czystości, niektóre metale, substancje zapachowe i konserwanty, chemikalia obecne w miejscu pracy.
  
  Oprócz zaczerwienienia możemy w tym przypadku zaobserwować między innymi:
  - pieczenie,
  - swędzenie,
  - czerwoną wysypkę,
  - suchość,
  - pojawienie się pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym.
  
  W przypadku kontaktowego zapalenia skóry należy niezwłocznie udać się do dermatologa, by nie dopuścić do wystąpienia cięższych objawów, do jakich należą między innymi sączące się rany, nadżerki, obrzęk skóry i zwiększona tkliwość, pogrubienie się skóry, bolesne, głębokie pęknięcia naskórka.

Zaczerwienienie skóry może towarzyszyć wielu różnym schorzeniom, w tym również infekcjom i stanom zapalnym skóry. Każdorazowo jeśli objawy nie ustępują samoczynnie, towarzyszą im inne objawy wywołujące dyskomfort lub niepokój, należy skonsultować się z dermatologiem, który zbada przyczynę i określi plan leczenia oraz pielęgnacji.

Jakie potrzeby pielęgnacyjne ma zaczerwieniona skóra?

Chcąc odpowiednio zadbać o zaczerwienioną skórę za pomocą odpowiednio dobranej pielęgnacji, na początek warto zadać sobie pytanie: czego potrzebuje zaczerwieniona skóra?

Do najważniejszych potrzeb pielęgnacyjnych będą należeć między innymi:

• UKOJENIE SKÓRY
  Ukojenie zaczerwienienia skóry będzie najważniejszą pierwszą potrzebą. Szczególnie, jeśli towarzyszą jej uczucie dyskomfortu, pieczenie lub swędzenie, skóra robi się wyraźnie bardziej przesuszona. W tym celu należy postawić na produktu, które będą:
  - hipoalergiczne, żeby nie zaostrzać zaczerwienienia i nie ryzykować kontaktu z potencjalnie drażniącymi substancjami,
  - przeznaczone do skóry wrażliwej i bardzo wrażliwej,
  - z odpowiednio dobranymi składnikami aktywnymi o działaniu kojącym i łagodzącym,
  - nie zawierające intensywnych substancji zapachowych o potencjalnie drażniącym działaniu.

• INTENSYWNE NAWILŻENIE
  W pielęgnacji skóry skłonnej do zaczerwienienia kluczowe jest jej wielopoziomowe nawilżanie oraz zahamowanie ucieczki wody przez naskórek (TEWL). Odpowiednio nawlilżony naskórek szybciej wycisza stany zapalne, co bezpośrednio przekłada się na blednięcie rumienia. Dobrze nawilżona skóra odzyskuje swoją elastyczność, staje się mocniejsza i przestaje gwałtownie reagować na bodźce zewnętrzne czerwienieniem się.
• ODBUDOWA BARIERY HYDROLIPIDOWEJ
  Widoczne zaczerwienienie skóry może być skutkiem uszkodzenia jej naturalnej bariery ochronnej. Przywrócenie jej funkcji ochronnych wymaga ukierunkowanej pielęgnacji bogatej w odpowiednio dobrane składniki aktywne oraz cierpliwość, bowiem w niektórych przypadkach odbudowa bariery hydrolipidowej jest procesem długotrwałym.
• DODATKOWA OCHRONA SKÓRY
  Osłabiona bariera ochronna skóry, jej nadmierne reakcje skutkujące zaczerwienieniem, będą wymagać od nas dodatkowej ochrony skóry. Jej naturalne mechanizmy obronne są osłabione, więc warto pamiętać między innymi o takich działaniach, jak:
  - codzienna ochrona przeciwsłoneczna,
  - unikanie nagłych zmian temperatury,
  - unikanie zbyt wysokich i zbyt niskich temperatur, a także wiatru i mrozu,
  - izolacja od czynników drażniących,
  - odpowiednia odzież, która zapewni jej komfort (ubrania i pościel z miękkich, naturalnych materiałów, które dodatkowo nie będą podrażniać zaczerwienionej skóry).

Zaczerwieniona skóra – jakie składniki aktywne?

• CERAMIDY
  
  Czym są: To kluczowe lipidy (tłuszcze), które naturalnie współtworzą strukturę naszej skóry. Stanowią one nawet do połowy składu tak zwanego cementu międzykomórkowego, czyli specjalnego spoiwa, które szczelnie wypełnia przestrzenie między komórkami warstwy rogowej naskórka.
  
  Jak działają: Ceramidy wykazują fundamentalne znaczenie w procesie odbudowy uszkodzonej bariery ochronnej skóry. Poprzez uszczelnianie struktur naskórka, skutecznie ograniczają utratę wody przez naskórek (TEWL), co bezpośrednio przekłada się na długofalowe nawilżenie. Aktywnie stymulują procesy regeneracyjne, przynoszą ulgę zaczerwienionej i wrażliwej skórze, widocznie redukują szorstkość i suchość.
• PANTENOL
  
  Czym jest: Znany również jako prowitamina B5, jest alkoholową pochodną kwasu pantotenowego. Charakteryzuje się doskonałą zdolnością wnikania w struktury skóry, gdzie ulega biologicznemu przekształceniu w aktywną i niezbędną dla komórek witaminę B5.
  
  Jak działa: Jest składnikiem głęboko łagodzącym, który skutecznie redukuje zaczerwienienie, pieczenie. Wykazuje silne właściwości hydrofilowe, dzięki czemu trwale wiąże wilgoć w komórkach. Dodatkowo aktywnie stymuluje podziały komórkowe, co bezpośrednio przyspiesza procesy regeneracji oraz odbudowy struktur tkankowych.
• GLICERYNA
  
  Czym jest: Organiczny związek chemiczny, jedna z substancji głęboko nawilżających (humektantów).
  
  Jak działa: Zatrzymuje wodę w głębszych warstwach skóry, dzięki czemu intensywnie wspiera regenerację naturalnej bariery ochronnej, poprawia nawilżenie, zmniejsza uczucie ściągnięcia.
• KWAS HIALURONOWY
  
  Czym jest: To naturalnie występujący w naszej skórze nawilżający składnik aktywny, którego poziom regularnie zaczyna spadać już po 25. roku życia.
  
  Jak działa: Intensywnie nawilża skórę, zapobiega nadmiernej utracie wody przez naskórek, zwiększa jej jędrność i napięcie, wspiera procesy regeneracyjne, redukuje objawy podrażnień, w tym również zaczerwienienia.
• BISABOBOL
  
  Czym jest: To organiczny związek pozyskiwany naturalnie poprzez ekstrakcję z rumianku pospolitego lub kory drzewa Candeia. Warto podkreślić, że jako wyizolowany składnik aktywny charakteryzuje się doskonałą tolerancją i minimalnym ryzykiem wywołania reakcji alergicznych.
  
  Jak działa: Wykazuje wyjątkowe właściwości kojące. Działa bezpośrednio na mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie podrażnień, dzięki czemu skutecznie wycisza zaczerwienienie i tkliwość skóry. Przynosi natychmiastową ulgę i wspomaga powrót naskórka do stanu równowagi.
• NIACYNAMID
  
  Czym jest: To aktywna pochodna witaminy B3 (nazywany również witaminą PP). Wyróżnia się wyjątkowo szerokim spektrum działania oraz doskonałą tolerancją przez skórę wrażliwą i reaktywną.
  
  Jak działa: Wykazuje silne właściwości wyciszające i kojące, dzięki czemu skutecznie redukuje różnorodne objawy podrażnień, w tym widoczne zaczerwienienie. Jako potężny antyoksydant neutralizuje działanie wolnych rodników, chroniąc osłabione komórki przed stresem oksydacyjnym. Aktywnie stymuluje syntezę naturalnych lipidów, co bezpośrednio przekłada się na poprawę funkcji ochronnych skóry i przyspieszenie regeneracji bariery ochronnej.
• EKSTRAKTY PROBIOTYCZNE
  
  Czym są: To wysoce bezpieczne i stabilne filtraty lub lizaty pozyskiwane w procesie kontrolowanego rozpadu komórek bakterii probiotycznych. Stanowią one niezwykle bogate źródło substancji odżywczych, takich jak proteiny, kwas mlekowy, witaminy z grupy B oraz aminokwasy, które są doskonale przyswajalne przez komórki naskórka.
  
  Jak działają: Ich głównym zadaniem jest stabilizacja i wsparcie naturalnego mikrobiomu, czyli pożytecznej flory bakteryjnej tworzącej na powierzchni skóry niewidzialną linię obrony. Poprzez przywrócenie równowagi mikrobiologicznej, ekstrakty te skutecznie wzmacniają mechanizmy obronne naskórka, stymulują procesy odnowy komórkowej oraz podnoszą odporność uwrażliwionej tkanki na negatywne czynniki zewnętrzne.
• CICA (WĄKROTKA AZJATYCKA)
  
  Czym jest: To wysokiej jakości ekstrakt pozyskiwany z rośliny Centella Asiatica, od wieków cenionej w tradycyjnej medycynie dalekowschodniej jako jeden z najskuteczniejszych naturalnych środków stymulujących procesy naprawcze uszkodzonych tkanek.
  
  Jak działa: Stanowi potężne, wielokierunkowe wsparcie w procesie odbudowy naskórka. Przyspiesza procesy regeneracyjne i stymuluje komórki do syntezy kolagenu, co poprawia elastyczność i gęstość skóry. Dodatkowo Cica skutecznie wycisza podrażnienia, przynosi natychmiastowe ukojenie i widocznie redukuje powierzchniowe zaczerwienienia.

Zaczerwieniona skóra twarzy – jak ją pielęgnować?

1. Oczyszczanie zaczerwienionej skóry twarzy

2. Serum do twarzy

3. Krem do twarzy

Zaczerwieniona skóra ciała – jak ją pielęgnować?

Podsumowanie

• Zaczerwieniona skóra twarzy i ciała może być efektem działania wielu różnych czynników – od przejściowych reakcji na warunki atmosferyczne czy stres po przewlekłe dermatozy.
• Choć rumień często ma charakter łagodny i ustępuje samoistnie, jego nawracający lub utrwalony charakter może świadczyć o zwiększonej reaktywności naczyń krwionośnych, osłabieniu bariery hydrolipidowej lub toczącym się procesie zapalnym.
• Zaczerwienienie nie jest pojęciem tożsamym z rumieniem- rumień zawsze związany jest z reakcją naczyń krwionośnych, zaś zaczerwienienie może mieć również inne źródła.
• Szczególną uwagę warto zwrócić na objawy towarzyszące, takie jak pieczenie, świąd, łuszczenie, nadmierna suchość czy pojawianie się zmian zapalnych. Mogą one pomóc w ustaleniu przyczyny problemu i wskazywać na konieczność konsultacji dermatologicznej.
• Niezależnie od źródła zaczerwienienia, podstawą pielęgnacji jest wspieranie naturalnej bariery ochronnej skóry. Delikatne oczyszczanie, regularne nawilżanie, codzienna ochrona przeciwsłoneczna oraz stosowanie składników aktywnych o działaniu kojącym i regenerującym pomagają zmniejszać dyskomfort oraz poprawiać kondycję skóry.
• Do składników aktywnych, które mogą wesprzeć osoby borykające się z zaczerwienieniem skóry należą między innymi: ceramidy, niacynamid, pantenol, gliceryna, kwas hialuronowy, ekstrakty probiotyczne, wąkrotka azjatycka.

Bibliografia:
1. M. Noszczyk, Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, rozdział Skóra naczyniowa i skłonna do rumienia, s. 243-250, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2019
2. A. Kaszuba, Z. Adamski, Dermatologia dla kosmetologów, rozdział Zaburzenia bariery naskórkowej oraz Skóra wrażliwa i reaktywna, s. 100-129, Edra Urban & Partner, Wrocław, 2021
3. A. Dąbrowska, Znaczenie bariery hydrolipidowej w utrzymaniu zdrowia skóry, Aesthetic Cosmetology and Medicine, 2021
4. Z.D. Draelos, Sensitive Skin: Perceptions, Evaluation and Treatment, Dermatologic Therapy, Vol. 31(S1), pp. 1–8, 2018