Jak dbać o tatuaż? Prawidłowa pielęgnacja i gojenie tatuażu

Tatuaże cieszą się ogromną popularnością. Dla wielu osób są sposobem wyrażenia siebie, podkreślenia swojej indywidualności lub upamiętnienia ważnych dla nich wydarzeń. Niezależnie od tego, czy robimy nasz pierwszy, czy może kolejny już tatuaż, warto pamiętać, że jest on ingerencją w naszą skórę i siłą rzeczy wiąże się z jej uszkodzeniem. Dlatego właśnie tak istotna jest właściwa pielęgnacja tatuażu na każdym etapie jego gojenia i później, by zachować jego kształt i kolor. Jak wygląda proces gojenia? O czym warto wiedzieć? Jak pielęgnować tatuaż?

Świeży tatuaż – o czym warto wiedzieć?

Choć tatuaż jest przede wszystkim formą ozdoby ciała, to z biologicznego punktu widzenia stanowi mikrouraz skóry. Podczas wykonywania tatuażu igła lub igły wielokrotnie przebijają naskórek, wprowadzając pigment do skóry właściwej. W zależności od wielkości wzoru, zastosowanej techniki oraz indywidualnych cech naszego organizmu, liczba takich nakłuć może sięgać nawet kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy podczas jednej sesji.

W wyniku tatuowania dochodzi do czasowego naruszenia ciągłości skóry oraz aktywacji naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Układ odpornościowy rozpoznaje uszkodzenie i rozpoczyna proces gojenia, którego celem jest regeneracja tkanek oraz zabezpieczenie miejsca przed potencjalnymi drobnoustrojami.

Czym charakteryzuje się skóra bezpośrednio po wykonaniu tatuażu? Najczęstsze cechy to:

• zaczerwienienie,
• lekka opuchlizna,
• tkliwość przy dotyku,
• nieco wyższa temperatura tatuowanego miejsca,
• większa wrażliwość na bodźce zewnętrzne.

W pierwszych godzinach po zabiegu może pojawiać się również niewielka ilość widocznego osocza, które miesza się z nadmiarem tuszu i tworzy charakterystyczną, wilgotną warstwę na powierzchni skóry. Jest to naturalny element procesu gojenia.

Warto pamiętać, że świeży tatuaż jest przez pewien czas bardziej podatny na działanie bakterii, wirusów i innych czynników zewnętrznych. Dlatego właśnie w sposób szczególny musimy zadbać o odpowiednią higienę, pielęgnację i dostosować się do zaleceń tatuatora.

Jak wygląda proces gojenia się tatuażu?

Na początku warto zaznaczyć, że każdy organizm jest inny, dlatego u każdego proces gojenia może wyglądać nieco inaczej. Niektóre z jego etapów mogą trwać dłużej, inne krócej. Wszystko to zależy od kilku czynników, a do najważniejszych należą z pewnością:

• indywidualne predyspozycje organizmu,
• rodzaj (typ) tatuowanej skóry,
• umiejscowienie tatuażu (na przykład tatuaż na zgięciach, stopach, dłoniach czy miejscach z grubszą skórą może goić się nieco dłużej),
• wielkość tatuażu,
• nasz stan zdrowia,
• technika wykonania tatuażu (np. tatuaż robiony metodą cieniowania może goić się nieco szybciej).

Jak w przybliżeniu wyglądają etapy gojenia się tatuażu?

ETAP 1. TATUAŻ BEZPOŚREDNIO PO WYKONANIU (1-3 DNI)

Pierwszy etap gojenia się tatuażu charakteryzuje się stanem zapalnym i reakcją obronną organizmu. Wówczas nasz organizm w reakcji na naruszenie ciągłości skóry rozpoczyna proces naprawczy. Naczynia krwionośne rozszerzają się, by dostarczyć komórki układu odpornościowego i składniki niezbędne do regeneracji do uszkodzonych tkanek skóry.

Charakterystyczne objawy dla pierwszego etapu gojenia się tatuażu:

• zaczerwienienie skóry,
• obrzęk,
• zwiększona tkliwość,
• uczucie pulsowania,
• niewielki wysięk osocza.

Często świeży tatuaż jest zabezpieczony przez tatuatora specjalnym opatrunkiem typu Second Skin. Jego zadaniem jest ochrona świeżych ran przed zanieczyszczeniami z zewnątrz i przyspieszenie gojenia.

ETAP 2. TWORZENIE SIĘ WARSTWY OCHRONNEJ NA SKÓRZE (3-7 DNI)

Kolejnym etapem gojenie się tatuażu jest ten, w którym skóra rozpoczyna intensywną odbudowę uszkodzonego tatuażem naskórka. Wówczas na powierzchni tatuażu pojawia się cienka warstwa, która przypomina zaschniętą błonkę ochronną lub rozległy strup.

Charakterystyczne objawy dla drugiego etapu gojenia się tatuażu:

• zwiększona suchość skóry,
• uczucie wzmożonego napięcia,
• delikatne swędzenie,
• matowienie kolorów tatuażu.

Wiele osób obserwując zmianę koloru tatuażu na matowy, obawia się, że proces nie został wykonany prawidłowo. Jest to jednak zmiana przejściowa i wynika bezpośrednio z procesów regeneracyjnych, które zachodzą w naskórku.

ETAP 3. ZŁUSZCZANIE NASKÓRKA (7-14 DNI)

To kolejny etap gojenia się tatuażu, w którym uszkodzony naskórek zaczyna się stopniowo złuszczać. Przypomina to nieco łuszczącą się skórę po oparzeniu słonecznym. Niezwykle ważnym jest to, by nie zrywać skóry i nie przyspieszać tego procesu mechanicznie poprzez ścieranie. Musi się on odbyć w sposób naturalny.

Charakterystyczne objawy dla trzeciego etapu gojenia się tatuażu:

• pojawiające się drobne płatki naskórka,
• swędzenie skóry (podobne do tego, które odczuwamy po okresie oparzenia słonecznego)
• uczucie suchości,
• przejściowe nierówności powierzchni skóry.

ETAP 4. REGENERACJA GŁĘBSZYCH WARSTW SKÓRY (2-6 TYGODNI)

Tatuaż na pierwszy rzut oka wydaje się być już zagojony. Choć wierzchnie warstwy naskórka rzeczywiście już niemal całkowicie się odbudowały, warto pamiętać, że tusz podczas tatuowania wtłaczany jest do głębszych warstw i tam nadal trwa proces odbudowy.

Charakterystyczne objawy dla czwartego etapu gojenia się twatuażu:

• poprawa integralność naskórka,
• ustąpienie nadwrażliwości i zwiększonej tkliwości skóry,
• stabilizacja wyglądu pigmentu,
• zmniejszenie ryzyka podrażnień.

Warto jednak pamiętać o tym, że nawet jeśli z zewnątrz wydaje nam się, że proces gojenia dobiegł końca, nadal należy przestrzegać zaleceń tatuatora, a pełne gojenie skóry może trwać od kilku tygodni nawet do kilku miesięcy, w zależności od uwarunkowań naszego organizmu.

Pielęgnacja tatuażu – o czym warto pamiętać?

Prawidłowa pielęgnacja świeżego tatuażu ma kluczowe znaczenie dla przebiegu procesu gojenia. Profesjonalny tatuator z pewnością powie nam, na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę, a nawet może zaproponować nam środki do pielęgnacji w pierwszych dniach od wykonania tatuażu. O czym należy pamiętać? Na co postawić w pielęgnacji tatuażu w pierwszych dniach i nieco później?

• DELIKATNE OCZYSZCZANIE WYTATUOWANEJ SKÓRY
  Jeśli po wykonaniu tatuażu mieliśmy założony specjalistyczny opatrunek typu Second Skin, po wskazanym okresie należy go zdjąć, zachowując najwyższe standardy higieny. Myjemy ręce, następnie zwilżamy folię ciepłą wodą. To właśnie pod jej wpływem opatrunek zaczyna mięknąć i robić się bardziej elastyczny. Warto wiedzieć, że nie można wykonywać gwałtownych ruchów i na siłę zrywać opatrunku z tatuażu. Jeśli napotkamy opór- zwilżamy miejsce i delikatnie ściągamy folię.
  
  Po usunięciu opatrunku, ale również w następnych dniach i tygodniach tatuaż należy delikatnie umyć łagodnym środkiem. Jakie cechy powinien spełniać? Warto sięgnąć po środek myjący:
  - o fizjologicznym pH, czyli najbardziej zbliżonym do pH skóry (4,5-5,5),
  - hipoalergiczny, by zminimalizować ryzyko wystąpienia podrażnień lub nadmiernej reaktywności skóry,
  - bez intensywnych substancji zapachowych,
  - przeznaczony do skóry wrażliwej lub podrażnionej,
  - o dodatkowym działaniu nawilżającym.
• ODPOWIEDNIE NAWILŻENIE Wytatuowana skóra potrzebuje czasu na regenerację. Początkowo może nam towarzyszyć uczucie ściągnięcia, skóra zacznie się łuszczyć. By wesprzeć proces prawidłowej odbudowy naskórka i regeneracji skóry właściwej, warto zadbać o intensywne nawilżenie.
  
  Wówczas warto postawić na kremy, maści lub balsamy, które będą:
  - przeznaczone dla skóry podrażnionej lub wrażliwej,
  - hipoalergiczne, pozbawione intensywnych substancji zapachowych,
  - zawierające składniki aktywne o działaniu nawilżającym i wspierającym odbudowę naturalnej bariery ochronnej skóry.

• ZMNIEJSZENIE RYZYKA PODRAŻNIEŃ
  Warto zadbać o to, by zminimalizować ryzyko podrażnień świeżego tatuażu. W tym celu:
  - wybieramy naturalną, oddychającą odzież o miękkiej strukturze, by wyeliminować nieprzyjemne tarcie,
  - unikamy ekspozycji tatuażu na promienie UV i nie nakładamy kremów z filtrami SPF na niewygojony tatuaż,
  - przez jakiś czas unikamy kontaktu z wodą basenową i naturalnymi zbiornikami wodnymi,
  - unikamy nadmiernego pocierania tatuażu podczas jego osuszania,
  - nie drapiemy i nie usuwamy mechanicznie łuszczącego się naskórka,
  - unikamy długich, gorących kąpieli,
  - unikamy nadmiernego dotykania tatuażu, a każdorazowo, gdy to robimy, upewniamy się, że nasze ręce są czyste.
• OCHRONA PRZECIWSŁONECZNA
  Zarówno świeżo wygojony tatuaż, jak i ten, który towarzyszy nam już od dłuższego czasu wymagają bezwzględnej ochrony przeciwsłonecznej. Co warto wiedzieć?
  - Świeżo wygojony, kilkutygodniowy tatuaż wymaga szczególnej ochrony przeciwsłonecznej, ponieważ jest skóra tuż po procesie regeneracji jest bardziej podatna na działanie promieni UV. Może to skutkować podrażnieniami, nasileniem zaczerwienienia czy wydłużeniem procesu regeneracji skóry właściwej.
  - Nie nakładamy kremów z filtrem SPF na niezagojony tatuaż. Przez pierwsze dni, czasami tygodnie (zależnie od wielkości tatuażu i indywidualnych predyspozycji naszego organizmu) najlepszą ochroną będzie unikanie ekspozycji skóry na promienie słoneczne.
  - Wygojony tatuaż również potrzebuje szczególnej ochrony przeciwsłonecznej. Nakładanie filtrów SPF50 na tatuaże pomaga uniknąć blaknięcia kolorów, zachować dłużej ich intensywność, wyraźne kontury, pierwotne kolory.

Jak dbać o tatuaż, czyli jakie składniki aktywne wybrać?

• PANTENOL
  
  Co to? To substancja powszechnie znana również jako prowitamina B5 (alkoholowa pochodna kwasu pantotenowego). Ze względu na swoją unikalną masę cząsteczkową bez trudu pokonuje barierę naskórkową, by bezpośrednio w tkance przekształcić się w czystą, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania komórek witaminę B5.
  
  Jak działa? Działa niemal jak natychmiastowy opatrunek dla podrażnionej, reaktywnej skóry. Wycisza stany zapalne, redukuje uporczywe pieczenie, tkliwość oraz powierzchniowe zaczerwienienia. Jest humektantem, więc przyciąga i blokuje cząsteczki wody w strukturach naskórka. Przyspiesza również podziały komórkowe, a tym samym regenerację skóry.
• CERAMIDY
  
  Co to? To naturalne związki tłuszczowe (lipidy), które pełnią funkcję kluczowego spoiwa w strukturze naskórka. Wypełniają one nawet połowę przestrzeni międzykomórkowej w warstwie rogowej, tworząc tak zwany cement międzykomórkowy, który gwarantuje spoistość i szczelność zewnętrznej warstwy skóry.
  
  Jak działają? Ceramidy stanowią fundament rekonstrukcji uszkodzonej i reaktywnej skóry. Domykają mikroszczeliny w naskórku, dzięki czemu zmniejszają wskaźnik przeznaskórkowej utraty wody (TEWL). Pozwala to trwale przywrócić właściwy poziom nawilżenia. Ponadto wspierają naturalne procesy naprawcze, minimalizują szorstkość i suchość, eliminują bolesną tkliwość oraz widocznie redukują powierzchniowe zaczerwienienia.
• MOCZNIK
  
  Co to? Mocznik to naturalny związek organiczny, który stanowi jeden z najważniejszych elementów składowych NMF (Natural Moisturizing Factor), czyli naturalnego czynnika nawilżającego, występującego w warstwie rogowej naskórka.
  
  Jak działa? Mocznik zmniejsza TEWL, a co za tym idzie dba o prawidłowe nawilżenie skóry. Posiada on właściwości keratoplastyczne, czyli zmiękczające warstwę rogową naskórka. Przynosi natychmiastową ulgę w stanach silnego przesuszenia, likwiduje nieprzyjemne uczucie ściągnięcia oraz przywraca skórze elastyczność. Przyspiesza procesy regeneracyjne skóry i wspiera odbudowę bariery hydrolipidowej.
• NIACYNAMID
  
  Co to? Niacynamid to biologicznie aktywna forma witaminy B3 (znana również jako witamina PP). Jest to składnik o wielokierunkowym profilu działania, który ze względu na swoją łagodność cieszy się doskonałą biozgodnością z potrzebami skóry wysoce wrażliwej, nadreaktywnej i skłonnej do podrażnień.
  
  Jak działa? Niacynamid skutecznie mobilizuje naskórek do regeneracji poprzez między innymi mobilizację naskórka do produkcji własnych ceramidów i kwasów tłuszczowych, co w naturalny sposób uszczelnia i rekonstruuje osłabioną barierę ochronną. Działa wyciszająco, dzięki czemu eliminuje uczucie dyskomfortu, zmniejsza zaczerwienienia. Jest również jednym z silnych antyoksydantów.
• GLICERYNA
  
  Co to? To jeden z najpopularniejszych składników nawilżających, który naturalnie występuje w naszym organizmie. Jest również doskonałym transporterem pozostałych składników aktywnych w głąb naskórka.
  
  Jak działa? Wykazuje niemal natychmiastowe działanie nawilżające. Skutecznie zapobiega ucieczce wody z głębszych warstw skóry, co natychmiastowo niweluje szorstkość i nieprzyjemne uczucie ściągnięcia. Gliceryna doskonale zmiękcza podrażnioną tkankę, przywraca jej utraconą elastyczność i jędrność, a także wspomaga utrzymanie prawidłowego działania enzymów odpowiedzialnych za naturalną regenerację skóry.

Pielęgnacja tatuażu – jakie produkty wybrać?

Czego nie robić w trakcie gojenia się tatuażu?

Jest kilka rzeczy, których w trakcie gojenia się świeżego tatuażu powinniśmy unikać w sposób szczególny. Jakich?

• Nie drapiemy i nie ściągamy mechanicznie łuszczącego się naskórka.
  W trakcie gojenia tatuażu, skóra może się łuszczyć i swędzieć. Choć może to być dla nas niekomfortowe, nie należy drapać tatuażu ani odrywać fragmentów złuszczającego się naskórka. Może to dodatkowo podrażnić skórę, wydłużyć proces regeneracji i negatywnie wpłynąć na wygląd samego tatuażu po jego wygojeniu.
• Unikamy długiego moczenia tatuażu w wodzie
  Szczególnie w okresie gojenia tatuażu należy unikać długich kąpieli, sauny, basenu czy jacuzzi, ponieważ mogą one utrudniać i wydłużać proces regeneracji skóry i zwiększyć ryzyko podrażnień.
• Nie wystawiamy świeżego tatuażu na słońce
  Promieniowanie UV może szybko podrażnić gojącą się skórę i zwiększyć jej wrażliwość. W pierwszych tygodniach po wykonaniu tatuażu warto więc unikać opalania oraz długotrwałej ekspozycji na słońce. Na świeży tatuaż nie powinno się również nakładać środków z filtrami SPF, więc najlepszą ochroną może okazać się przewiewna odzież zakrywająca tatuaż.
• Nie pocieramy skóry ręcznikiem
  Po umyciu tatuażu nie należy energicznie wycierać skóry. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest delikatne osuszanie poprzez przykładanie czystego ręcznika lub ręcznika papierowego. Pozwala to ograniczyć ryzyko mechanicznych podrażnień. Pamiętajmy również o higienie ręczników i regularne wymieniania ich.
• Nie dotykamy tatuażu brudnymi rękami
  Świeży tatuaż jest bardziej podatny na działanie czynników zewnętrznych. Każdy kontakt ze skórą powinien być poprzedzony dokładnym umyciem rąk, aby ograniczyć ryzyko przenoszenia zanieczyszczeń i drobnoustrojów.
• Unikamy intensywnego wysiłku fizycznego
  Przynajmniej w pierwszym okresie gojenia się tatuażu warto unikać nadmiernego wysiłku fizycznego, ponieważ nadmierne pocenie się lub tarcie skóry nie tylko zwiększą dyskomfort, ale mogą utrudnić proces gojenia się.
• Unikamy alkoholu i innych używek
  Bezpośrednio po wykonaniu tatuażu warto zachować ostrożność w kontekście spożywania alkoholu i przyjmowania innych używek. Dlaczego? Alkohol może rozszerzać naczynia krwionośne, co u niektórych osób może nasilać krwawienie lub sączenie się osocza ze świeżego tatuażu. Dodatkowo może sprzyjać odwodnieniu organizmu, a odpowiednie nawodnienie jest ważne dla regeneracji skóry.

Nieprawidłowe gojenie tatuażu- jakie są objawy?

Proces gojenia się świeżego tatuażu może mieć różny przebieg, w zależności od wspomnianych wcześniej czynników. Niektóre objawy mogą jednak świadczyć o tym, że proces ten może nie przebiegać prawidłowo. Na jakie zwrócić szczególną uwagę?

• Nasilające się zaczerwienienie tatuażu
  Bezpośrednio po wykonaniu tatuażu skóra może być zaczerwieniona i może wystąpić lekki obrzęk. Jeśli jednak zaczerwienienie nie ustępuje po kilku dniach, rozszerza się poza obszar tatuażu lub staje się coraz bardziej intensywne, może świadczyć o rozwijającym się stanie zapalnym.
• Silny, narastający ból
  Delikatna tkliwość skóry po zabiegu jest normalna. Czasami może być ona nawet nieco większa (np. gdy sesja tatuowania obejmowała duży obszar skóry i trwała długo). Niepokój powinien wzbudzić ból, który zamiast stopniowo słabnąć, staje się coraz bardziej intensywny lub utrzymuje się przez dłuższy czas.
• Nadmierny obrzęk skóry
  Niewielka opuchlizna może pojawić się bezpośrednio po wykonaniu tatuażu. Jeśli obrzęk jest znaczny, nie zmniejsza się z upływem czasu lub obejmuje większy obszar skóry, wówczas może być to sygnał, że powinniśmy skonsultować się ze specjalistą.
• Ropna wydzielina
  W pierwszych dniach po zabiegu może pojawić się niewielka ilość osocza. Natomiast gęsta, żółta lub zielonkawa wydzielina o nieprzyjemnym zapachu nie jest prawidłowym objawem i może wskazywać na infekcję.
• Narastające uczucie gorąca na skórze
  Świeży tatuaż może być cieplejszy niż otaczająca go skóra. Jeżeli uczucie gorąca utrzymuje się przez dłuższy czas lub nasila się wraz z innymi objawami, również może świadczyć o stanie zapalnym.
• Gorączka i pogorszenie samopoczucia
  Długa i intensywna sesja tatuażu może u niektórych wywołać lekko podwyższoną temperaturę ciała. Jeśli jednak mamy do czynienia z gorączką, dreszczami, osłabieniem, powinniśmy skonsultować się z lekarzem.

Co robić, gdy tatuaż goi się nieprawidłowo?

Jeśli obserwujemy niepokojące objawy, z pewnością nie możemy ich bagatelizować. Szybka reakcja może zatrzymać toczący się problem i nie opóźnić całego procesu gojenia nawet o wiele tygodni. Co więc warto robić, gdy widzimy objawy wymienione wyżej?

• Obserwacja zmian skórnych – to pierwszy krok. Sprawdzamy, czy objawy się nasilają, a może zatrzymują. Warto zrobić zdjęcia tatuażu z perspektywy czasu – to pomoże w ewentualnym opisie problemu lekarzowi.
• Nie eksperymentujemy z różnymi produktami pielęgnacyjnymi – każda zmiana to potencjalne podrażnienie skóry. Jeśli jakiś produkt nam się sprawdzał na wcześniejszych etapach gojenia, nie zmieniamy go na nowy.
• Kontakt z tatuatorem – doświadczony i profesjonalny tatuator pomoże nam ocenić, czy obserwowane przez nas zmiany są typowymi dla gojenia się tatuażu, czy jednak nie powinny występować.
• Kontakt z lekarzem – warto udać się do lekarza, szczególnie, jeśli objawy nasilają się, niepokoją nas, występuje u nas silny ból, obrzęd, ropna wydzielina lub gorączka.

Podsumowanie

• Każdy tatuaż to kontrolowane uszkodzenie skóry, które wymaga czasu, prawidłowej pielęgnacji i szczególnej uwagi, by móc prawidłowo się zagoić we wszystkich warstwach skóry.
• Najważniejsze dla przebiegu procesu gojenia jest utrzymanie właściwej higieny w pierwszych dniach po wykonaniu tatuażu.
• Nie mniej istotne jest stosowanie produktów pielęgnacyjnych, które będą działać kojąco, łagodząco, nawilżająco, a zawarte w nich składniki aktywne będą wspierać odbudowę uszkodzonego naskórka oraz bariery ochronnej skóry.
• Warto pamiętać o unikaniu wszelkich czynników drażniących lub mogących zaburzyć proces gojenia, szczególnie w pierwszych tygodniach: brudnych rąk, zbyt intensywnego pocierania, ekspozycji skóry na słońce, kąpieli w basenie, wannie, morzu, jeziorze i innych zbiornikach wodnych, sauny, jacuzzi.
• W przypadku niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Bibiografia:
1. W. Liszewski, J. Jagdeo, A.E. Laumann A. E., The need for greater regulation, guidelines, and a consensus statement for tattoo aftercare. JAMA Dermatology, 152(2), 141–142, 2016
2. W. Liszewski, J. Newcomer, A.E. Laumann, M. Leger, R.S Farah, An analysis of the content and recommendations of 700 American tattoo aftercare instructions. Dermatology, 239(6), 988–995, 2023
3. J. Serup, N. Kluger, W. Bäumler (red.), Tattooed Skin and Health. Current Problems in Dermatology, Vol. 48. Karger, Basel, 2015